Vrouwendag 8 maart
De feministische golf, vrouwenonderdrukking, dunne modellen, de vrouw als sekssymbool, de carrièrevrouw, ontelbare make-over televisieprogramma's. We worden overspoeld met vrouwbeelden waaraan geen vrouw kan voldoen.
Maar willen vrouwen dat ook wel? En worden ze er gelukkiger door? Aan de andere kant is er de trend om de vrouw zelfbewust en onafhankelijk te maken. Als vrouw gewoon jezelf zijn lijkt nog nooit zo moeilijk te zijn geweest. Gelukkig zijn er veel voorbeelden van sterke vrouwen waar de moderne vrouw zich aan kan spiegelen.
Romans
Linkerhand over rechterschouder - Aarø, Selma Lønning
De hoofdpersonen in deze roman zijn bezig te overleven met een gemis: iets wat ze verloren hebben of nooit hebben gehad. Helen ziet haar minnaar voor haar ogen verongelukken, als hij om een duistere reden plotseling de drukke straat oversteekt waar ze samen staan te wachten. Helen was juist van plan hem te vertellen dat ze zwanger was. Bij zijn weduwe Alma is ooit de helft van haar gezicht verminkt toen zij haar baby uit een brandend huis redde. Die baby, Elvira, is nu zestien; haar na de brand geboren zusje overleed jong. De auteur heeft de verhalen van deze drie vrouwen in een steeds wisselend perspectief goed gedoseerd door elkaar heen gevlochten. Schuld, schaamte, jaloezie en eenzaamheid worden tragisch en licht tegelijk. De vrouwen maken aanvankelijk deel uit van elkaars leven zonder het te weten. Langzaamaan raken hun levens min of meer verstrikt.
Een sterke vrouw, wie zal haar vinden? - Abraham, Pearl
Pearl Abraham (1960) kreeg enige bekendheid in Nederland met haar romans 'Vreugde der Wet' en 'Afstand van Amerika'. Zelf van chassidische afkomst maakt ze pas laat kennis met het werk van joodse schrijvers als Singer, Bellow en Roth. Dat bracht haar op het samenstellen van deze bundel, waarin ze een aantal sterke joodse vrouwen uit de literatuur door de eeuwen heen samenbracht. De titel is ontleend aan een tekst in een van de bijbelboeken van het Oude Testament. De auteur noemt de keuze van haar heldinnen willekeurig, en in aard en tijdspanne lopen ze zeer uiteen. Zo treffen we 'Eva' uit het bijbelboek Genesis, 'Brenda' uit een boek van Philip Roth, 'Sjosja' uit het gelijknamige boek van Singer en 'Isadora' uit Erica Jong's 'Ritsloze nummer'. In totaal passeren zeventien markante joodse vrouwenfiguren de revue, die dankzij deze bundeling bij wijze van spreken uit de anonimiteit treden.
Het laatste hoofdstuk : een Marokkaans vrouwenleven - Abu Zayd, Layla
Het verhaal van een modern vrouwenleven in Marokko. Aisja is een welopgevoede, intelligente en intellectuele vrouw. Zij vertelt over haar jeugd. Over de scheiding tussen jongens en meisjes die al op school begint en ertoe leidt alsof ze tot twee verschillende soorten behoren. Een gewone communicatie tussen beide seksen is moeilijk. Voor een geëmancipeerde vrouw is het ook ingewikkeld om een gelijkwaardige echtgenoot te vinden. Het spanningsveld tussen traditie en het moderne leven is groot. De Franse overheersing heeft bovendien een normale ontwikkeling voor het land in de weg gestaan. Aisja komt op voor de rechten van de vrouw en de Arabische en islamitische cultuur, maar zij ziet eveneens de corruptie en de ongelijkheid. De vijandigheid tussen vrouwen onderling is haar een doorn in het oog. Uitingen van tovenarij ontkent zij niet. De Marokkaanse journaliste, schrijfster en feministe Laila Aboezaid (1950) heeft in dit boek waarschijnlijk veel autobiografische elementen verwerkt. Zij is een van de eerste Marokkaanse auteurs die in het Arabisch schrijft. Dit boek schreef zij in 1997, een aantal jaren voor de wet op verbetering van de positie van de Marokkaanse vrouw. De worsteling met hun maatschappelijke positie wordt heel zichtbaar in deze roman.
De vrouw die tegen de deur aan liep - Doyle, Roddy
In de ik-vorm verteld relaas van het leven van de 39-jarige Paula Spencer. Jeugdherinneringen worden afgewisseld met herinneringen aan haar huwelijk met Charlo, dat na 17 jaar vol mishandeling, drank en geweld eindigt als zij hem - letterlijk - de deur uitschopt. Een jaar later wordt Charlo bij een gewapende overval door de politie gedood. Een verontrustend, overtuigend geschreven verslag van een triest leven aan de zelfkant van de Ierse maatschappij. Op literair niveau stelt Doyle hier ook de selectiviteit van het geheugen aan de orde: steeds als Paula zich leuke dingen uit haar jeugd probeert te herinneren wordt zij onderbroken door tegenspraak van haar zusters.
Non Fictie
Een onwrikbaar geloof in rechtvaardigheid : Aletta Jacobs - Bosch, Mineke
Aletta Jacobs is bekend als de eerste vrouw die een universitaire studie volgde, als eerste vrouwelijke arts en als boegbeeld van de eerste feministische golf. De auteur, historica, geeft in deze in opdracht van het Prins Bernhard Cultuurfonds geschreven biografie een uitvoerig beeld van haar ontwikkeling van dorpsmeisje tot wereldburger en van haar veelbewogen leven, waarbij ze zich baseert op een breed scala aan bronnen. Gedreven door haar rechtvaardigheidstreven zette Aletta Jacobs zich steeds af tegen normen en regels die vrouwen in hun vrijheid beperkten. Ze maakte zich sterk voor arbeidsomstandigheden, gezondheidszorg en anticonceptie van vrouwen, maar zette zich als spil van de Nederlandse vereniging voor vrouwenkiesrecht ook in voor hun politieke participatie. Een meeslepend geschreven, plezierig leesbare biografie, die de lezer er voortdurend mee confronteert hoeveel er in de twintigste eeuw is veranderd.
Bestemming bereikt? - Groenteman, Hanneke
In 2006 onderging Hanneke Groenteman (1939) een operatieve maagverkleining in België en viel 45 kilo af. Ze voelt zich bevrijd, herboren, toch zijn het niet allemaal juichverhalen in dit boekje waarin zij afrekent met haar dikke verleden, schrijft over haar ingreep en reageert op de vele reacties. Zo krijgt ze teleurgestelde mails van dikkerds die haar als rolmodel beschouwden en een brief van een vriend die haar dik mooier vond, en zich afvraagt of haar overgewicht wel de kern van haar probleem was. Ze praat met de Belgische politica/tv-presentatrice Margriet Hermans die ook een maagverkleining onderging, heeft het over haar blijvende angst om weer dik te worden, eeuwige lekkere trek, het geluk dat door de mond moet en over haar jeugd en onderduikperiode waarin ze de oorsprong van haar problemen ziet. Tot slot verdedigt ze tegenover zichzelf haar besluit tot een cosmetische buikingreep: Een oude vrouw in een bikini. Bestemming bereikt. Groenteman stelt zich kwetsbaar op in dit boekje waarin ze openhartig, met veel humor en zelfspot haar wisselende gevoelens en reacties beschrijft op haar nieuwe slanke ik, waarin de oude, dikke Hanneke nog goed waarneembaar is.
Geluk! : voorbij de hyperconsumptie, haast en hufterigheid - Halsema, Femke
De auteur, politica, heeft een essay geschreven over overmatige consumptie. Ze analyseert de hyperconsumptie van zowel zichzelf als de samenleving. Ze komt tot de conclusie, dat dit gedrag negatieve gevolgen heeft voor de samenleving, zodat op politiek niveau andere keuzes nodig zijn. Onze consumptie leidt tot uitputting van natuurlijke bronnen, vermindering van de biodiversiteit en een grotere tweedeling tussen rijk en arm. De nadruk op individuele maximalisatie van geluk, inkomen en luxe vermindert de onderlinge verdraagzaamheid en roept gedrag op van vooropstelling van het eigen recht en grove afwijzing van de ander. Zij tekent daartegenover in enkele schetsen, dat politieke invloed op het consumentengedrag nodig is om de aanpassing van de individuele consumptie van burgers (meer solidariteit en weerbaarheid) te stimuleren. Daardoor kan het geluk van mensen toenemen.
Michelle Obama : een biografie - Mundy, Liza
Een biografie over Michelle Obama (geboren in 1964), een vrouw die probeert alle rollen in zich te verenigen: werkende vrouw met ambitie, moeder van twee jonge kinderen, partner van een afwezige man en haar 'opoffering' voor het werk van haar man. Zij kreeg het zwaarder te verduren dan haar man. Die combinatie maakt het een herkenbaar boek. Was zij een aanvulling of een struikelblok in de campagne voor haar man? Mundy ziet haar als een succesfactor voor zwarte vrouwen en haar huidskleur versterkte de geloofwaardigheid van haar man. De sociale omgeving van Michelle Robinson komt erg goed uit de verf; de zwarte wijken van Chicago en het studentenmilieu waar zij een van de eerste zwarte studentes was. Het boek levert weinig nieuwe inzichten op over de persoon die Michelle is. Het is merkbaar, dat het steeds lastiger werd om vrijuit te spreken met mensen in haar directe omgeving.
Mezelf geworden : columns - Yerli, Nilgün
Auteur (1969) kwam op 10-jarige leeftijd vanuit Turkije naar Nederland. Geïnspireerd door het leven in twee culturen wordt ze cabaretière. Daarnaast schrijft ze columns in verschillende kranten, die later gebundeld in boekvorm verschijnen. Haar autobiografie 'De garnalenspelster' is een ode aan haar moeder die aan de gevolgen van een auto-ongeluk is overleden toen auteur pas 15 jaar was. De wijsheid en de liefde van haar moeder heeft ze zich eigen gemaakt en niet van kritiek gespeend schrijft ze met warmte en betrokkenheid over haar land van herkomst en het land dat haar thuis geworden is. Ze voelt zich wereldburger. Dit boek is ook een bundeling columns, uit 'Het Parool' en 'Utrechts Nieuwsblad'. De columns gaan over haar pas overleden vader, haar huwelijk, over de Europese Unie, over geloof, over Ayaan Hirsi Ali, etc. Tegelijkertijd gaan ze over menselijke relaties en gevoelens waarin iedereen zich kan herkennen.
Dvd
Beperkt houdbaar = Over the hill - Bergman, Sunny
Sunny Bergman heeft met haar documentaire 'Beperkt houdbaar' een landelijke discussie opgeroepen. Ze gaat in op het heersende beeld van het schoonheidsideaal onder vrouwen en de rol die de cosmetische industrie hierin speelt. Ze ontving hiervoor de eervolle vermelding van de Nipkowjury die het een voortreffelijke documentaire vond. '(...) voorbeeld van haast ouderwets geëngageerde journalistiek is en een cultuurpolitieke daad stelt. (...) In Sunny Bergmans documentaires is haar eigen leven vaak de inzet. (...) Ze maakt zich letterlijk en figuurlijk kwetsbaar en laat zodoende zien hoe de ontwikkeling van nieuwe fototechnische en medische technieken veel meer aan vrouwelijk ongeluk dan aan geluk bijdragen.' Aldus het juryrapport. De film is al meerdere keren op televisie uitgezonden.
Huit femmes - Ozon, François
De jaren vijftig. In een afgelegen, ingesneeuwd landhuis in de Franse provincie wordt de heer des huizes op het bed van zijn slaapkamer vermoord aangetroffen. Elk van de acht vrouwen in het huis heeft een geheim en beschikt over een mogelijk motief.
Sonja : 40 jaar in 10 uur - Barend, Sonja
'Sonja' biedt op 3 dvd's een overzicht van het werk van programmamaker en presentator Sonja Barend, die vanaf haar zestiende jaar (1966) tot 2006 voor de Nederlandse televisie werkte. Het grootste deel van deze veertig jaar werkte ze voor de VARA, met onder meer de programma's Sonja op maandag, Barend & Witteman, Masterclass en De show van Sonja. De programma's waren vaak spraakmakend en taboedoorbrekend. Bij haar afscheid van de televisie in 2006 werd Barend omschreven als 'koningin van de talkshow' en geprezen om haar kritische benadering en maatschappelijke betrokkenheid. In 2007 kreeg ze samen met eindredacteur Ellen Blazer met wie ze twintig jaar samenwerkte de Ere Zilveren Nipkowschijf van de radio- en tv-critici voor hun totale televisie-oeuvre. De gekozen fragmenten zijn ingedeeld volgens negen thema's, onder andere mensen met bijzondere verhalen, politici, ziektes, aandoeningen en andere taboes, artiesten. Bij de extra's onder meer de screentest uit 1966 en optredens in andere programma's, zoals Wie van de drie? en Bananasplit. In het bijbehorende tekstboekje gaat Sonja Barend zelf uitgebreid in op haar werk, de ontwikkelingen in de Nederlandse televisie, en vertelt ze anecdotes en persoonlijke herinneringen.
Links
Op deze Nederlandse website vindt u alle informatie over activiteiten en geschiedenis van de Vrouwendag in Nederland.
In 1910 besloot de Tweede Socialistische Vrouwenconferentie in Kopenhagen dat er een Internationale Vrouwendag moest komen maar stelde geen datum vast. In 1911 werd de dag voor het eerst gevierd in Duitsland, Oostenrijk, Denemarken, Zwitserland en de Verenigde Staten, in Nederland in 1912.
Tot zeker in de 17e eeuw werd de term Vrouwendag, net als veel andere heiligendagen en kerkelijke feesten gebruikt als datumaanduiding. Zo werden vanaf ongeveer de 15e eeuw in Amsterdam de burgemeesters gekozen op vrouwendag. Er zijn ook bestaan ook oude akten, waarin bepaald werd dat jaarlijks op vrouwendag de pacht betaald moest worden.Rondom deze dag bestonden vele tradities. Zo was op deze dag volgens het gebruik de vrouw belangrijk en mocht zij dan een man kiezen.
Het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) is de plek waar je antwoorden vindt op alle vragen over vrouwengeschiedenis. Bijvoorbeeld oude affiches ter aankondiging van de Vrouwendag. Aan de thema's is af te leiden welke accenten in welke tijd werden gelegd.
Internationale vrouwendag brengt hopelijk ook voor alle vrouwen ter wereld het land dichterbij waar vrouwen willen wonen. Dat land dat wijlen feministe Joke Smit in haar liedtekst zo mooi heeft bezongen:
‘Er is een land waar vrouwen willen wonen. Waar zwakken met respect benaderd worden. En vreemdelingen niet meer gekleineerd. Waarin geweld door niemand meer geduld wordt
Waar allen kunnen troosten als een mens ten onder gaat.
Dat is het land waar mensen willen wonen. Een land waar saamhorigheid bestaat.'
