Groen licht voor ontwikkeling Bibliotheek++
Bibliotheek, Artplex en woningen onder één dak
Het nieuwe gebouw wordt geen klassiek ‘bewaarhuis van boeken'. Door de toevoeging van organisaties zoals Artplex (film & uitgaan) en Kunstuitleen wordt het dè plek in Utrecht voor informatie, verdieping, ontspanning en ontmoeting. Natuurlijk kun je hier nog steeds boeken, cd's en kunst lenen. Maar je kunt ook gamen, een lezing of debat bijwonen, een film kijken, een kop koffie drinken of een hapje eten. Ook biedt het gebouw ruimte aan circa 120 appartementen, parkeergelegenheid en fietsenstallingen. Mogelijk krijgt het Utrechts Centrum voor de Kunsten ook nog een plek in het gebouw. Daar wordt later een besluit over genomen.
De stichtingskosten voor de bouw van de nieuwe Bibliotheek++ (inclusief woningen en parkeergarage) bedragen ruim 90 miljoen euro. De gemeenteraad wordt gevraagd een voorbereidingskrediet van 2,2 miljoen euro beschikbaar te stellen voor het doorontwikkelen van visie tot Voorlopig Ontwerp. Deze is naar verwachting eind 2010 klaar. Volgens de huidige planning opent de nieuwe bibliotheek in 2015.
Gunning architectenbureau Rapp+Rapp
Op 13 oktober 2009 stemde het college in met de voorlopige gunning aan Rapp+Rapp. Hiertegen is geen beroep ingesteld. Ook de verificatie is goed verlopen. Dat wil zeggen dat de gesprekken met architectenbureau Rapp+Rapp voldoende vertrouwen geven het ontwerptraject te starten. Rapp+Rapp wordt meegegeven dat het geen donker en somber gebouw moet worden, maar juist een uitnodigend gebouw. Dat was namelijk het belangrijkste aandachtspunt van het publiek tijdens de consultatieperiode in mei 2008.
Groen Smakkelaarsveld aan een bevaarbare Leidsche Rijn
Het Smakkelaarsveld wordt een levendige, groene en open ruimte. Dat staat in het programma van eisen dat vandaag is vastgesteld. Voor de inrichting van het Smakkelaarsveld zijn vier varianten ontwikkeld; het verschil zat met name in de hoeveelheid water en groen. Tijdens een consultatieavond in het voorjaar van 2008 en in diverse overleggen zijn de varianten voorgelegd. De meest groene variant kreeg de meeste steun. Dit advies heeft het college overgenomen. De herinrichting en verdere invulling van het Smakkelaarsveld gaat in nauwe samenwerking met de architect van de ‘Bibliotheek++'.
Het water langs het Smakkelaarsveld, de Leidsche Rijn, komt in verbinding te staan met de herstelde Catharijnesingel. Bootjes en rondvaartboten kunnen daardoor straks tussen binnenstad en Munt varen. Om dit te kunnen realiseren, moet de huidige breedte van 4 meter vergroot worden naar minimaal 6,1 meter. Deze extra ruimte wordt in de huidige tunnel gecreëerd door het verwijderen van een van de voetpaden. Met dit besluit komt het college tegemoet aan de wens van de gemeenteraad en de initiatiefgroep Bevaarbare Leidsche Rijn.
Voorlopige gunning ontwerp Bibliotheek++ voor Rapp+Rapp
Na de voorlopige gunning hebben de zeven architectenbureaus nog vijftien dagen de tijd om beroep in te dienen. Ook moeten met de winnende architect nog 'verificatiegesprekken' plaatsvinden. Afhankelijk van het verloop van deze twee trajecten vindt hierna de definitieve gunning plaats. Dit valt samen met besluitvorming over de herinrichting van het Smakkelaarsveld. Vervolgens start het ontwerptraject.
In een juryverklaring zet juryvoorzitter Bob van Reeth uiteen hoe de jury tot haar keuze gekomen is en waarom Rapp+Rapp naar haar mening de beste visie heeft: "De visie van Rapp + Rapp is een zeer zorgvuldig antwoord op de opgave. Het bureau laat zien de zeer complexe puzzel te kunnen oplossen door de meest wezenlijke gebruikswensen punt voor punt te analyseren en in een aansprekende bruikbare vorm te vertalen."
Wat is hieraan voorafgegaan?
Zeven architectenbureaus hebben in 2008 hun visie op de nieuwe 'Bibliotheek++' uitgewerkt: B.I.G., 3XN, Claus en Kaan, VMX, Rapp+Rapp, SeARCH en DOK architecten. In juli 2008 kwam Rapp+Rapp als beste uit de bus. In augustus bleek dat bij de verwerking van de scores op de wegingsfactoren een fout was gemaakt. Hierdoor waren de nummers 1 en 2 in verkeerde volgorde gepresenteerd. In plaats van Rapp en Rapp had bureau VMX de betere totaalscore. De gemeente moest de voorlopige gunning herzien. Vervolgens is er een rechtszaak gestart door Rapp+Rapp. Toen is onder andere geconcludeerd dat de beoordeling niet op zorgvuldige wijze had plaatsgevonden. Uiteindelijk bepaalde het Gerechtshof op 4 augustus 2009 dat de oorspronkelijke jury haar reeds gegeven beoordelingen opnieuw in cijfermatige waarderingen moest uitdrukken. De gemeente heeft gevolg gegeven aan deze uitspraak.
Wat voor soort gebouw wordt de Bibliotheek++?
Het nieuwe gebouw wordt geen klassiek 'bewaarhuis van boeken'. Door de toevoeging van verschillende culturele organisaties zoals Artplex (filmgerelateerd uitgaan), Kunstuitleen en mogelijk het Utrechts Centrum voor de Kunsten wordt het dè plek in Utrecht voor informatie, verdieping, ontspanning en ontmoeting. Natuurlijk kun je hier nog steeds boeken, cd's en kunst lenen. Maar je kunt ook gamen, een lezing of debat bijwonen, een film kijken, een kop koffie drinken of een hapje eten. Ook biedt het gebouw ruimte aan ca. 120 appartementen, parkeergelegenheid en een fietsenstalling.
Nieuwe voorzitter jury architectenselectie Bibliotheek++
Er is een nieuwe juryvoorzitter voor de architectenselectie van de Bibliotheek++ aan het Smakkelaarsveld. Oud-voorzitter Aad Veenman heeft zijn voorzitterschap helaas op moeten geven vanwege gezondheidsredenen. Er is snel voor vervanging gezorgd. De keuze is daarbij gevallen op Bart Bleker, oud-bestuurder van ABN AMRO Bouwfonds en Twijnstra Gudde. De heer Bleker zal samen met de overige juryleden de visies van de zeven architectenbureaus beoordelen.
De vervanging van de juryvoorzitter heeft geen gevolgen voor de planning. Binnenkort vinden de presentaties van de visies door de zeven architectenbureaus plaats. Hierna zal de jury op basis van de eerder vastgestelde criteria tot een afweging komen. Rond de zomer is bekend wie de definitieve ontwerper van de nieuwe Bibliotheek++ wordt.
Samenstelling nieuwe jury
Ir. Bart Bleker (63) studeerde civiele techniek in Delft en was achtereenvolgens werkzaam bij de TU Eindhoven (faculteit Bouwkunde), Twijnstra Gudde en ABN AMRO Bouwfonds. Momenteel is de heer Bleker vooral actief als toezichthouder; onder meer bij de combinatie Universiteit/Hogeschool van Amsterdam, het Deventer Ziekenhuis en de Vereniging Hendrick de Keyser. Hij maakte onder meer deel uit van de jury voor de toekenning van de Betonprijs.
De overige juryleden zijn:
- Tjeerd Dijkstra, architect, voormalig Rijksbouwmeester en emeritus hoogleraar aan de faculteit bouwkunde van de TU Delft;
- Jan Brouwer, emeritus hoogleraar Bouwtechnologie aan de TU Delft en voormalig voorzitter BNA;
- Janny Rodermond, directeur Stimuleringsfonds Architectuur. Hiervoor was zij hoofdredacteur van het vaktijdschrift De Architect.
- Harrie Bosch, wethouder Wonen, Ruimtelijke ordening, Herstructurering en projectwethouder Leidsche Rijn Gemeente Utrecht;
- Doreen Boonekamp, directeur Nederlands Film Festival;
- Herman Scheffer, manager Centrale Bibliotheek Utrecht.
Meer informatie over de bibliotheek++, de verdere procedure van de architectenselectie en de lopende rechtszaak, is te vinden op www.cu2030.nl.
Nieuwe jury architectenselectie Bibliotheek++
Er is een nieuwe jury voor de architectenselectie van de Bibliotheek++ aan het Smakkelaarsveld. Naast voorzitter Aad Veenman bestaat de vakjury uit Tjeerd Dijkstra, Jan Brouwer en Janny Rodermond. Zij beoordelen -samen met de vertegenwoordigers van de toekomstige gebruikers van het gebouw en een gemeentelijke bestuurder- opnieuw de visies van de zeven architectenbureaus, zoals de rechter op 9 januari jl. heeft geoordeeld. Dit betekent dat de selectie van de juiste architect voor het beeldbepalende gebouw naast Utrecht Centraal weer een stap dichterbij is.
De jury
De samenstelling van de nieuwe jury is als volgt:
- Aad Veenman. Hij was tot voor kort president-directeur van NS. Hiervoor is hij o.a. voorzitter van de raad van bestuur van Stork geweest en hoogleraar aan de TU Delft;
- Tjeerd Dijkstra, architect, voormalig Rijksbouwmeester en emeritus hoogleraar aan de faculteit bouwkunde van de TU Delft;
- Jan Brouwer, emeritus hoogleraar Bouwtechnologie aan de TU Delft en voormalig voorzitter BNA;
- Janny Rodermond, directeur Stimuleringsfonds Architectuur. Hiervoor was zij hoofdredacteur van het vaktijdschrift De Architect.
- Harrie Bosch, wethouder Wonen, Ruimtelijke ordening, Herstructurering en projectwethouder Leidsche Rijn Gemeente Utrecht;
- Doreen Boonekamp, directeur Nederlands Film Festival;
- Herman Scheffer, manager Centrale Bibliotheek Utrecht.
Jeroen van Schooten, voorzitter van de BNA, heeft geadviseerd bij de samenstelling van de jury. Wethouder Harm Janssen is blij met deze jury: "Het zijn allemaal vakmensen van hoge kwaliteit."
Vervolg
In de komende periode gaat de jury zich voorbereiden op de jurering en vinden de presentaties van de visies door de zeven architectenbureaus plaats. Hierna zal de jury op basis van de eerder vastgestelde criteria tot een afweging komen en vindt de voorlopige gunning aan de winnende architect plaats. Er is dan nog een bezwaarperiode. In dezelfde tijd vinden de ‘verificatiegesprekken' met de beoogde architect plaats. Ook is er rond die tijd nog een uitspraak in het hoger beroep dat Rapp+Rapp heeft ingesteld op het vonnis van de rechter van 9 januari jl.
De definitieve gunning vindt naar verwachting in juni 2009 plaats. Op dat moment volgt ook de publieke bekendmaking van de winnende architect.
Na de definitieve gunning start het ontwerptraject. Het moet een gebouw worden dat letterlijk en figuurlijk tot de verbeelding spreekt. Je kunt er straks niet alleen terecht voor het lenen van boeken, dvd's en kunst, maar ook voor het bekijken van een film, het bezoeken van een debat of een uitgebreide lunch.
Gemeente volgt uitspraak gerechtshof Bibliotheek++
De oorspronkelijke jury van de architectenselectie voor de Bibliotheek++ komt opnieuw bij elkaar. Zij gaat de beoordelingen van de visies van de architectenbureaus (neergelegd in het juryverslag) in cijfers uitdrukken. Die beoordeling moet helder gemotiveerd zijn. Het college geeft met dit besluit gevolg aan de uitspraak van de rechter van 4 augustus jl. Alle juryleden hebben aangegeven dat zij beschikbaar zijn om de uitspraak van de rechter uit te voeren.
Het vervolg van de architectenselectie is:
- De jury komt zo snel mogelijk bij elkaar om hun eerder gemaakte 'plussen en minnen-lijst' om te zetten in cijfers;
- Op basis hiervan besluit het college over de voorlopige gunning;
- Vervolgens is er een beroepsperiode van 15 dagen voor de zeven architectenbureaus;
- Bij geen beroep: verificatie met bureau aan wie voorlopig gegund is;
- Na verificatie: besluit B&W over definitieve gunning, samen met integraal collegebesluit over Smakkelaarsveld (begin november).
Terugblik
Op 17 juli 2008 werd Rapp+Rapp gepresenteerd als architect van de nieuwe Bibliotheek++. Op 19 augustus bleek dat bij de verwerking van de scores op de wegingsfactoren een fout was gemaakt. Hierdoor waren de nummers 1 en 2 in verkeerde volgorde gepresenteerd. In plaats van Rapp en Rapp had bureau VMX de betere totaalscore. De gemeente moest de voorlopige gunning herzien.
Rapp+ Rapp spande hierop een kort geding aan tegen de gemeente Utrecht. De rechter deed hierover op 9 januari 2009 uitspraak. De rechter vond dat de puntenwaardering van de jury niet op zorgvuldige wijze had plaatsgevonden. Een nieuwe jury moest de ingediende visies voor de nieuwe Bibliotheek++ opnieuw beoordelen. De gemeente heeft daarom een nieuwe jury samengesteld.
Rapp+Rapp heeft hierop vervolgens hoger beroep ingesteld. Het Gerechtshof Amsterdam deed op 6 augustus 2009 uitspraak en bepaalde dat de oorspronkelijke jury haar reeds gegeven beoordelingen opnieuw in cijfermatige waarderingen moet uitdrukken. Het gerechtshof heeft hiermee de uitspraak van de voorzieningenrechter vernietigd.
Oorspronkelijke jury
De oorspronkelijke jury bestaat uit: Bob van Reeth (voormalig Rijksbouwmeester van Vlaanderen, tevens voorzitter), wethouder Harm Janssen, Michelle Provoost (architectuurhistoricus), Bert Dirrix (stedenbouwkundige), Edwin Oostmeijer (projectontwikkelaar), Hans van Soelen (directeur Bibliotheek Utrecht) en Henk Camping (directeur Artplex).
Meer weten?
Het laatste nieuws en achtergrondinformatie over het ontwerp en de bouw van de nieuwe bibliotheek++ vind u op de website:Smakkelaarsveld beste locatie voor nieuwe centrale bibliotheek
Het college heeft het Smakkelaarsveld aangewezen als nieuwe locatie voor de centrale bibliotheek in Utrecht.
Er zijn twee mogelijke locaties onderzocht: Stationsstraat-Noord en Smakkelaarsveld.
In het gebouw komen verschillende publieke functies en daarboven circa 120 woningen inclusief parkeergelegenheid. De hoogte van het gebouw is maximaal 45 meter.
Al eerder is besloten de centrale bibliotheek te verhuizen van de Oudegracht naar het stationsgebied. Het Smakkelaarsveld is nu als beste locatie uit de bus gekomen. Reden is onder andere de ligging aan de Stadscorridor, een belangrijke oost-west verbinding, die ook de fietsroute is van Leidsche Rijn richting De Uithof. Op deze route liggen publieke functies als het Vredenburgplein, het Muziekpaleis, Moskee en Rijksmunt. Daarnaast biedt de locatie veel kansen voor een gebouw met een bijzondere uitstraling en kan de bibliotheek de openbare ruimte verlevendigen. De bibliotheek kan op het Smakkelaarsveld drie jaar eerder gerealiseerd worden dan op de locatie Stationsstraat-Noord.
Het is de bedoeling dat het nieuwe gebouw een multifunctioneel gebouw wordt, vergelijkbaar met het concept Cultuurhuis dat op verschillende plaatsen in de stad en regio tot stand komt. Bibliotheek Utrecht heeft samenwerking gevonden met Artplex en het Utrechtse Centrum voor de Kunsten. De drie partijen zijn enthousiast over samenwerking in dit concept. Zij worden dan in een gebouw gehuisvest, maar behouden een zelfstandige positie en een eigen exploitatie. Of de samenwerking een feit wordt, hangt af van de financiële kracht van de partijen.
De gemeente Utrecht werkt dit jaar de voorstellen verder uit in een Integraal Programma van Eisen, een Schetsontwerp en een sluitende financiering.
Naar verwachting kan de nieuwe centrale bibliotheek in december 2012 haar deuren openen.
